Έκθεση των Ηνωμένων Εθνών προειδοποιεί ότι η παγκόσμια υγεία και η οικονομική ασφάλεια βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο, καθώς ο φαύλος κύκλος που δημιουργείται από την οικονομική ανισότητα και τις πανδημίες γίνεται ολοένα και πιο ισχυρός, απειλώντας να αποσταθεροποιήσει ολόκληρο το διεθνές σύστημα τα επόμενα χρόνια. Η έκθεση, η οποία δημοσιεύεται ενόψει της συνόδου της G20 στη Νότια Αφρική, καταδεικνύει ότι όσο διευρύνονται οι ανισότητες εντός των κοινωνιών και μεταξύ των κρατών, τόσο αυξάνεται η τρωτότητα απέναντι σε υγειονομικές κρίσεις, οι οποίες, όταν ξεσπούν, πλήττουν δυσανάλογα τους πιο αδύναμους και παρατείνουν την παγκόσμια αστάθεια, επιβαρύνοντας με ακόμη βαθύτερα χάσματα την κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα.
Η μελέτη βασίζεται σε διετή έρευνα του Παγκόσμιου Συμβουλίου για την Ανισότητα, το AIDS και τις Πανδημίες, που συγκλήθηκε από την UNAIDS και απαρτίζεται από κορυφαίες προσωπικότητες, όπως ο νομπελίστας οικονομολόγος Τζόζεφ Στίγκλιτς, η πρώην πρώτη κυρία της Ναμίμπια Μόνικα Γκέινγκος και ο διεθνούς φήμης επιδημιολόγος σερ Μάικλ Μάρμοτ. Το Συμβούλιο επισημαίνει ότι η πανδημία COVID-19 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αυτοενισχυόμενης κρίσης: 165 εκατομμύρια άνθρωποι οδηγήθηκαν στη φτώχεια, την ώρα που οι πλουσιότεροι του πλανήτη αύξησαν τον πλούτο τους κατά περισσότερο από 25%, αποδεικνύοντας ότι οι ανισότητες δεν είναι μια στατική πραγματικότητα, αλλά μια βίαιη απόκλιση που επιταχύνεται σε περιόδους υγειονομικών κρίσεων.
Οι ειδικοί τονίζουν πως η αποτυχία των κρατών να αντιμετωπίσουν τους κοινωνικούς καθοριστικούς παράγοντες της υγείας στη διάρκεια του COVID-19 έχει αφήσει τον κόσμο εκτεθειμένο και απροετοίμαστο απέναντι στην επόμενη μεγάλη πανδημία, τη στιγμή που ο κίνδυνος παραμένει ορατός λόγω της κλιματικής αλλαγής, της αύξησης των μεταναστευτικών ροών, αλλά και της παραβίασης βασικών δικαιωμάτων πρόσβασης σε πόρους και ιατρική προστασία. Ο Στίγκλιτς υπογράμμισε ότι οι πανδημίες δεν είναι μόνο κρίσεις υγείας, αλλά και βαθιά οικονομικές κρίσεις, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε λιτότητα, κοινωνική κατάρρευση και αποδόμηση των συστημάτων υγείας, εάν οι κυβερνήσεις επιλέξουν λανθασμένες πολιτικές.
Η έκθεση καλεί τη διεθνή κοινότητα να προχωρήσει άμεσα σε ενίσχυση των μηχανισμών κοινωνικής προστασίας, να διασφαλίσει μεγαλύτερο δημοσιονομικό χώρο στις αναπτυσσόμενες χώρες μέσω αναδιάρθρωσης χρεών και να διασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση σε φάρμακα, τεχνολογίες υγείας και παραγωγή εμβολίων σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με παραίτηση από δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας όταν κηρύσσεται πανδημία.
Οι ειδικοί δεν αποκλείουν ακόμη και γεωπολιτικές επιπτώσεις τεράστιας κλίμακας, προειδοποιώντας ότι μια μελλοντική πανδημία θα μπορούσε να αποτελέσει θρυαλλίδα για μια παγκόσμια κρίση πολλαπλών διαστάσεων — επισιτιστική, στρατιωτική, οικονομική και υγειονομική — ικανή να διαλύσει τις άμυνες κρατών και θεσμών σε όλα τα επίπεδα. Η προειδοποίηση είναι σαφής: όταν η ανισότητα αυξάνεται, κανένα κράτος, όσο ισχυρό κι αν είναι, δεν μπορεί να αισθάνεται ασφαλές απέναντι στην επόμενη απειλή.
