«Genesis Mission»: Η πρώτη κρατική τεχνητή νοημοσύνη στην ιστορία και η νέα εποχή κρατικής ισχύος
Με την υπογραφή του Προεδρικού Διατάγματος που εγκαινίασε την «Genesis Mission», οι Ηνωμένες Πολιτείες δημιούργησαν την πρώτη τεχνητή νοημοσύνη κρατικής ιδιοκτησίας και διαχείρισης σε παγκόσμιο επίπεδο. Πρόκειται για ένα εγχείρημα που υπερβαίνει κατά πολύ ένα κλασικό ερευνητικό πρόγραμμα. Συνιστά μια βαθιά θεσμική και γεωπολιτική επιλογή: το αμερικανικό κράτος επιχειρεί να μετατρέψει την Τεχνητή Νοημοσύνη σε υποδομή ισχύος, ενταγμένη στον πυρήνα της επιστήμης, της άμυνας και της τεχνολογικής παραγωγής.
Η κεντρική ιδέα της Genesis Mission είναι η πλήρης ενοποίηση όλων των κρατικών υπολογιστικών υποδομών, των βάσεων δεδομένων και των ερευνητικών αποθεμάτων που έχουν παραχθεί επί δεκαετίες. Υπερυπολογιστές των εθνικών εργαστηρίων, πειραματικές πλατφόρμες κβαντικών υπολογιστών, δεδομένα από πυρηνικές προσομοιώσεις, κλιματικά μοντέλα, βιολογικές βάσεις, χημικά και ενεργειακά δεδομένα· όλα συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο, αδιαπέραστο, κρατικά ελεγχόμενο οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης.
Η φιλοδοξία του σχεδίου είναι να δημιουργήσει μία ΤΝ ικανή να αναπαράγει, να επιταχύνει και να υπερβαίνει την ανθρώπινη επιστημονική διαδικασία. Η τεχνητή νοημοσύνη θα αξιοποιείται για να προβλέπει κλιματικά σενάρια, να αναπτύσσει νέα υλικά, να σχεδιάζει ενεργειακά συστήματα, να ενισχύει την άμυνα, να υποστηρίζει βιοτεχνολογικές εφαρμογές και να λειτουργεί ως μόνιμος πολλαπλασιαστής ισχύος της αμερικανικής επιστήμης. Είναι χαρακτηριστικό ότι στόχος της αποστολής είναι να διπλασιάσει την παραγωγικότητα και την καινοτομική ισχύ της αμερικανικής έρευνας μέσα σε μία δεκαετία.
Το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ είναι ο θεσμικός φορέας που αναλαμβάνει την ευθύνη υλοποίησης. Αν και φαινομενικά πρόκειται για ένα «τεχνικό» υπουργείο, στην πραγματικότητα αποτελεί τον πυρήνα του αμερικανικού συστήματος εθνικής ασφάλειας στο πεδίο της επιστήμης: διαχειρίζεται τα εθνικά εργαστήρια, τις πυρηνικές υποδομές, τους υπερυπολογιστές και τις πιο ευαίσθητες ερευνητικές εγκαταστάσεις της χώρας. Η επιλογή του δεν είναι τυχαία· αποτελεί σαφές μήνυμα ότι η ΤΝ αποκτά το status κρίσιμης εθνικής τεχνολογίας.
Το πρόγραμμα συντονίζεται από το Γραφείο Επιστήμης και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου, γεγονός που αποκαλύπτει πως το Genesis δεν αντιμετωπίζεται ως τεχνικό ζήτημα, αλλά ως κορυφαίο στρατηγικό εγχείρημα, στο οποίο εμπλέκονται κυβέρνηση, πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και μεγάλοι επιστημονικοί οργανισμοί.
Οι συνέπειες του εγχειρήματος είναι τεράστιες. Η ενιαία κρατική τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει εκ βάθρων το μοντέλο τεχνολογικής ανάπτυξης. Μέχρι σήμερα, η ΤΝ αναπτυσσόταν κυρίως από ιδιωτικές εταιρείες, οι οποίες λειτουργούσαν με γνώμονα την αγορά, τον ανταγωνισμό και τις ιδιωτικές επενδύσεις. Η Genesis Mission αντιστρέφει το μοντέλο: θέτει την ΤΝ υπό άμεσο κρατικό έλεγχο, προσδίδοντάς της θεσμικό χαρακτήρα αντίστοιχο με τις ενεργειακές υποδομές, την πυρηνική τεχνολογία ή τα διαστημικά συστήματα.
Αυτό δίνει στις ΗΠΑ ένα ανυπέρβλητο πλεονέκτημα: την ικανότητα να τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη με τις μεγαλύτερες και πιο πολύτιμες βάσεις επιστημονικών δεδομένων στον κόσμο, οι οποίες δεν είναι δημόσια προσβάσιμες, ούτε μπορούν να αγοραστούν. Η κλίμακα και η ποιότητα αυτών των δεδομένων καθιστούν την Genesis Mission ένα εγχείρημα που δύσκολα μπορεί να αντιγραφεί από άλλες χώρες χωρίς ανάλογη επιστημονική παράδοση ή κρατική υποδομή.
Όμως η συσσώρευση τόσο μεγάλης ισχύος σε μία κρατική ΤΝ συνοδεύεται από σοβαρά ερωτήματα. Ποιος θα αποφασίζει τις προτεραιότητες της έρευνας; Πώς θα διασφαλίζεται ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα χρησιμοποιηθεί για επιτήρηση ή για στρατηγικές που θα ξεπερνούν τα όρια της δημοκρατικής λογοδοσίας; Ποιοι θα έχουν πρόσβαση στα δεδομένα και ποιοι όχι; Πώς θα ρυθμιστεί η χρήση ενός συστήματος που —λόγω ισχύος— μπορεί να επηρεάσει την οικονομία, την ασφάλεια και την τεχνολογική παγκόσμια ισορροπία;
Για την Ευρώπη, η εμφάνιση της Genesis Mission αποτελεί σοκ. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, κατακερματισμένη τεχνολογικά, χωρίς ενιαία υποδομή και με διαρκείς ρυθμιστικές καθυστερήσεις, κινδυνεύει να μείνει πίσω σε μια νέα εποχή όπου η επιστημονική ισχύς δεν καθορίζεται από τον αριθμό των ερευνητών, αλλά από την πρόσβαση σε υπερυπολογιστική δύναμη και κρατικά ενοποιημένα δεδομένα. Αν η Ευρώπη δεν αναπτύξει ανάλογες δημόσιες υποδομές, η εξάρτησή της από τις ΗΠΑ ενδέχεται να λάβει νέες, πολύ βαθύτερες μορφές.
Η Genesis Mission σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας τεχνολογικής πραγματικότητας. Η Τεχνητή Νοημοσύνη παύει να είναι πεδίο ιδιωτικών πρωτοβουλιών και μετατρέπεται σε κρατικό εργαλείο στρατηγικής υπεροχής. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένα κράτος επιχειρεί να δημιουργήσει μια κεντρική, ενιαία, κρατικά ελεγχόμενη νοημοσύνη, ικανή να καθορίζει το μέλλον της επιστήμης, της άμυνας, της οικονομίας και της τεχνολογίας.
Η συζήτηση πλέον δεν αφορά το αν η ΤΝ θα αλλάξει τον κόσμο, αλλά το ποιος θα την ελέγχει. Με την Genesis Mission, οι ΗΠΑ δείχνουν ότι επιθυμούν να είναι οι πρώτοι που θα απαντήσουν στο ερώτημα — και οι πρώτοι που θα διαμορφώσουν τους κανόνες ενός τελείως νέου τεχνολογικού κόσμου.
